مركز پژوهش كتابخانهء مجلس شوراى اسلامى (جمعى از نويسندگان)
235
گنجينه بهارستان (علوم وفنون پزشكى)
شاهتره « 1 » گرم « 2 » و خشك است . گر و خارش بدن « 3 » را سود دارد « 4 » . شلغم « 5 » گرم و تر است . غذا بسيار دهد و منى را بيفزايد . چون به سركه پرورده باشند ، اشتهاى « 6 » طعام بازديد آورد . شهدانه گرم و خشك است . بلغم را ببرد و بادها را بشكند « 7 » . شونيز گرم « 8 » و خشك است . باه را زيان دارد . شبت خشك است . بادها را بشكند « 9 » . شمع گرم و تر « 10 » است . با روغن بنفشه موم روغن سازند و « 11 » طلى سينه و حلق كنند ، درشتى حلق را ببرد و « 12 » سرفه را سود دارد . شيرخشت در گرمى معتدل بود « 13 » . طبع را نرم دارد « 14 » . فعل او از فعل ترنجبين قوىتر است . شفتالو سرد و تر است در درجهء دوم « 15 » . اشتهاى طعام آورد و « 16 » تبهاى محرقه را سود دارد . پيش از غذا بايد خوردن . باب الصاد صبر گرم و خشك است . مرضهاى بلغمى را سود دارد و بلغم را از عمق بدن بكشد و مفاصل بلغمى را به غايت سودمند است « 17 » .
--> ( 1 ) . هرچند در برخى مآخذ شاهتره و شيطرج يكى دانسته شده است ، اما گويا مؤلف بين آن دو تفكيك قايل بوده است . در برهان قاطع نيز شيطرج در يك جا معادل بقلة الملك و شاهتره و در جاى ديگر در مقابل مسواك الرّاعى و سرخيوس يونانى آمده است . ( 2 ) . م : سرد . ( 3 ) . م : - بدن . ( 4 ) . م : + شلغم گرم و خشك است و درد مفاصل را سود دارد . ( 5 ) . م : شهدانه . ( 6 ) . س : اسهال ؛ « و شلغم به سركه پروده شهوت طعام را بجنباند » ( خفى علايى ، ص 175 ) . ( 7 ) . م : - شهدانه . . . بشكند . ( 8 ) . م : سرد ؛ شونيز : « در سوم گرم و خشك است . » ( قانون ، كتاب دوم ، ص 314 ) . ( 9 ) . س : - شبت . . . بشكند . ( 10 ) . س : نرم . ( 11 ) . م : - و . ( 12 ) . م : - و . ( 13 ) . م : است . ( 14 ) . م : كند . ( 15 ) . م : دوم . ( 16 ) . م : - و . ( 17 ) . م : - و بلغم را . . . است .